← प्रश्न-पत्रTRE2 — भाषा सामान्य अध्ययन और Sanskrit
· सेट A
GS: हिन्दी / English · भाषा के प्रश्न मूल भाषा में रहेंगे।
प्रश्न-पत्र निर्देश150 प्रश्न · 150 अंक · 2 घंटे 30 मिनट
प्रत्येक गलत उत्तर पर 1/4 अंक की कटौती। हर प्रश्न में केवल एक विकल्प चुनें।
उत्तर जाँचने के लिए विकल्प पर टैप करें या “उत्तर देखें” खोलें।
पृष्ठ 3 / 3
← पिछला पृष्ठप्रश्न 101
संस्कृतभाषायां कारकाणि कति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (B) षट्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 102
“द्रोणो व्रीहिः” इति कस्य उदाहरणं वर्तते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) परिमाणमात्रस्य
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 103
“ओदनं भुजानो विषं भुङ्क्ते” इति कस्य सूत्रस्य उदाहरणम्?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) तथायुक्तं चानीप्सितम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 104
“ग्रामम् अजां हरति” इति वाक्यस्य कर्मवाच्ये परिवर्तनं किम्?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (B) ग्रामम् अजया ह्रियते
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 105
“शतं जयति देवदत्तम्” अस्य वाक्यस्य कर्मवाच्ये परिवर्तनं किम्?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (A) शतं जीयते देवदत्तः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 106
“व्याकरणे रुचिः” इति वाक्ये कीदृशः आधारः?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (B) वैषयिकः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 107
‘मातृ’-शब्दस्य द्वितीयाबहुवचने शुद्धं रूपं किम्?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) मातॄः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 108
‘असृ’-शब्दस्य स्त्रीलिङ्गे द्वितीयाबहुवचने शुद्धं रूपं किम्?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (A) अमूः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 109
लभ्-धातोः लोट्-लकारस्य उत्तमपुरुषस्य बहुवचने शुद्धं रूपं किम्?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) लभामहे
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 110
‘ब्रूयेत्’ इति रूपं ब्रू-धातोः कस्य लकारस्य?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (A) लृट्-लकारस्य
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 111
ऋग्वेदे कति मण्डलानि सन्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) 10
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 112
प्रसिद्धतमम् ‘अग्निसूक्तम्’ कस्मिन् वेदे पठितमस्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) ऋग्वेदे
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 113
अथर्ववेदस्य मुख्यः प्रतिपाद्यो विषयः अस्ति
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) आयुर्वेदविज्ञानम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 114
वेदाङ्गानां कति सङ्ख्या?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) 6
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 115
‘वाक्यपदीयम्’ कस्य रचना अस्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) भर्तृहरिः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 116
अथर्ववेदस्य ब्राह्मणग्रन्थः अस्ति
उत्तर देखें
सही उत्तर: (A) गोपथब्राह्मणम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 117
‘ईशावास्योपनिषदः’ सम्बन्धः केन वेदेन सह अस्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) शुक्लयजुर्वेदः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 118
प्रसिद्धः यम-नचिकेतासंवादः कस्मिन् उपनिषदि पठितोऽस्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) कठोपनिषद्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 119
शुक्लयजुर्वेदे कति अध्यायाः सन्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) 40
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 120
“रम्या रामायणी कथा” एतत् कस्य कवेः वचनमस्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) त्रिविक्रमभट्टस्य
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 121
‘स्वप्नवासवदत्तम्’ नाम नाटकं कस्य महाकवेः रचना अस्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) महाकविभासस्य
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 122
‘मेघदूतम्’ अस्ति
उत्तर देखें
सही उत्तर: (B) गीतिकाव्यम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 123
रघुवंशमहाकाव्ये ‘वंशवर्णनविषयः’ प्रतिपादितोऽस्ति
उत्तर देखें
सही उत्तर: (B) सूर्यकुलोद्भवानां नृपाणाम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 124
कालिदासविरचितानि नाटकानि सन्ति
उत्तर देखें
सही उत्तर: (A) त्रीणि
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 125
‘शुकनासोपदेशः’ कस्य रचना अस्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (A) महाकविबाणभट्टस्य
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 126
अस्माकं संस्कृतिः कीदृशी अस्ति? (गद्यांश 126–130: अस्माकं वैदिकसंस्कृतिः यज्ञिया अस्ति। यज्ञशब्दस्य महर्षिपाणिनिना देवपूजासंगतिकरणदानम् इति एते त्रयोऽर्थाः प्रतिपादिताः। कल्पसूत्रेषु गृहस्थेभ्यः प्रतिदिनं पञ्चमहायज्ञान् कर्तुमादिष्टमस्ति। ते च महायज्ञाः सन्ति। ब्रह्मयज्ञः—देवयज्ञः—पितृयज्ञः—बलिवैश्वदेवयज्ञः—अतिथियज्ञः एते सन्ति। देवयज्ञम् एव अग्निहोत्रमुच्यते। “देवो दानाद् वा” इति यास्केन पठितम् अस्ति। बलिवैश्वदेवयज्ञे प्राणिभ्यो अन्नं प्रदीयते। अतिथियज्ञे गृहे समागतानां विदुषाम् अथवा सर्वेषां सम्माननं कर्तव्यं भवति।
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) यज्ञिया
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 127
‘यज्ञ’ शब्दस्य पाणिनिना कति अर्थाः प्रतिपादिताः?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) त्रयः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 128
महायज्ञाः कतिविधाः भवन्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (B) पञ्च
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 129
बलिवैश्वदेवयज्ञे किं किं प्रदीयते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) प्राणिभ्यो अन्नम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 130
यास्केन देवपदस्य परिभाषा स्वीकृता
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) देवो दानाद् वा
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 131
‘योग’शब्दे कः प्रत्ययः अस्ति? (गद्यांश 131–134: युज्-धातोः घञ् प्रत्यये कृते योगशब्दो निष्पन्नो भवति। परमात्मना सह आत्मनः सम्मिलनमेव योगः। योगस्य अष्टौ अङ्गानि सन्ति। योगशिक्षणस्य अनिवार्यता सर्वेषां कृते उपयोगिनी भवति। योगेन स्वास्थ्यं समीचीनं भवति। योगस्य आवश्यकता शिक्षायाम् अनिवार्यरूपेण भवेत् येन च सर्वेषां स्वास्थ्यं समीचीनं जायेत। विश्वस्मिन् जगति योगदिवसस्य आयोजनं जूनमासस्य (21) एकविंशतितिथ्याम् आयोज्यते।
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) घञ् प्रत्ययः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 132
योगेन को लाभो जायते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) स्वास्थ्यं समीचीनम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 133
‘योगदिवसस्य’ आयोजनं कदा भवति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) जूनमासे
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 134
योगो भवति
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) परमात्मना सह आत्मसम्मिलनम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 135
परोपकारिणो जनाः के भवन्ति? (गद्यांश 135–141: संस्कृतवाङ्मये जीवनदर्शनं प्रतिपदं द्रष्टुं शक्यते। साधव एव परोपकारिणो भवन्ति। जिजीविषा न केवलं मानवेभ्यः लक्ष्यते, सा तु सकलेष्वपि जीवेषु संलक्ष्यते। मानवजीवनस्य विश्लेषणं दर्शनेनैव भवति। वस्तुतः जीवनं तु परोपकारिणामेव प्रशस्ततरं भवति। स्वार्थपराणां जीवनं जीवनं न मन्यते जगति। संस्कृतवाङ्मये धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष इति पुरुषार्थचतुष्टयं वर्णितमस्ति। अधुना संसारे सर्वत्र कलहमयं वातावरणं दृश्यते च परस्परं युयुत्सा। मात्सर्यन्यायेन जीवितुम् इच्छन्ति केचन। वस्तुतः ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ इत्यस्य परिपालनेनैव सर्वत्र शान्तिः सम्भवितुं शक्यते इति अस्माकं सर्वेषां चिन्तनं भवेत्।
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) साधवः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 136
सर्वेषु अपि जीवेषु किं दृश्यते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) जिजीविषा
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 137
केषां जीवनं श्रेष्ठं भवति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) परोपकारिणाम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 138
पुरुषार्थाः कतिविधाः भवन्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) चत्वारः
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 139
अधुना संसारे वातावरणं दृश्यते
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) कलहमयम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 140
मानवजीवनस्य साफल्यं केन उपायेन भवितुं शक्यते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) दर्शनेन
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 141
अधुना कथं जीवितुम् इच्छन्ति सर्वे?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) मात्सर्यन्यायेन
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 142
विश्वस्य प्राचीनतमा भाषा का अस्ति? (गद्यांश 142–150: संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्वं प्राप्तुं शक्यते। देशो समाजे च उच्च-नीचभावनानां विहाय एवं सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलमावाप्तिः, परपीडनेन च पापम् एव। बौद्धमहाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियं प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इण्डोलॉजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथ्वीपुत्राः नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे।
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) संस्कृतम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 143
राष्ट्रधर्मस्य विशदं विवेचनं लभ्यते
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) वेदेषु
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 144
अथर्ववेदे कस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) प्रजातान्त्रिकस्य
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 145
‘अमृतत्वम्’ केन उपायेन उपलभ्यते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) ज्ञानमार्गेण
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 146
देशो सर्वविधा उन्नतिः कथं भवितुं शक्यते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) उच्च-नीचभावनां विहाय
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 147
पुण्यं प्राप्तुं शक्यते
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) परोपकारेण
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 148
पापं कथम् उपलभ्यते?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) परपीडनेन
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 149
‘बुद्धचरितम्’ कस्यां भाषायां प्रणीतबद्धम् अस्ति?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) संस्कृतभाषायाम्
1 अंक · 2023 · सेट A
प्रश्न 150
पृथ्वीपुत्राणां कृते वयं सर्वे किं किं कामयामहे?
उत्तर देखें
सही उत्तर: (C) नीरोगा बलिनो भवन्तु
1 अंक · 2023 · सेट A
पृष्ठ 3 / 3
← पिछला पृष्ठ